President Donald Trump verklaarde dinsdag dat hij opdracht gaf aan Amerikaanse troepen om deel te nemen aan de Israëlische aanval op Iran omdat hij geloofde dat Iran op het punt stond als eerste toe te slaan. Daarmee sprak hij de redenatie tegen die een dag eerder door zijn minister van Buitenlandse Zaken werd gegeven over het ontstaan van de oorlog.

Minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio vertelde maandag aan verslaggevers dat de VS de aanval uitvoerde uit vrees dat Iran zou terugslaan als reactie op geplande Israëlische actie tegen Teheran.

 "We wisten dat er een Israëlische actie zou komen; we wisten dat dat een aanval op Amerikaanse troepen zou uitlokken, en we wisten dat als we hen niet preventief zouden aanvallen voordat zij die aanvallen uitvoerden, we meer slachtoffers zouden lijden," zei Rubio.

Trump verwierp de suggestie dat Israël de VS in het conflict heeft getrokken, terwijl zijn regering uiteenlopende verklaringen gaf en kritiek kreeg van zowel enkele aanhangers als Democraten, die hem ervan beschuldigden een "oorlog uit vrije keuze" te zijn begonnen.

"Misschien heb ik hun (Israëls) hand geforceerd," zei Trump tegen verslaggevers in het Oval Office tijdens een ontmoeting met de Duitse bondskanselier Friedrich Merz. "We waren in onderhandeling met deze gekken, en naar mijn mening stonden zij op het punt als eerste aan te vallen. Als wij het niet deden, zouden zij als eerste aanvallen. Daar was ik sterk van overtuigd."

Iran heeft verklaard dat de aanval van de VS ongeprovoceerd was.

Verschillende prominente conservatieve commentatoren verhoogden hun kritiek op de aanvallen op Iran, waarbij ze stelden dat Rubio's opmerkingen erop wezen dat Israël, en niet de regering-Trump, de touwtjes in handen had.

 "Dus hij zegt ronduit dat we in oorlog zijn met Iran omdat Israël ons heeft gedwongen," schreef de conservatieve podcaster Matt Walsh over Rubio aan zijn 4 miljoen volgers op X. "Dit is eigenlijk het slechtst mogelijke wat hij had kunnen zeggen."

 Megyn Kelly, een conservatieve podcaster, vertelde haar publiek dat ze twijfels had over Trumps beslissing om Iran aan te vallen. 

"Het is niet de taak van onze regering om voor Iran of voor Israël te zorgen. Het is om voor onszelf te zorgen. En dit voelt voor mij heel duidelijk als Israëls oorlog," zei Kelly in opmerkingen die werden uitgezonden voorafgaand aan Rubio's uitspraken.

 De kritiek vanuit de rechterflank van Trump komt op het moment dat zijn Republikeinse Partij vecht om de controle over het Amerikaanse Congres te behouden bij de tussentijdse verkiezingen in november.

SCHADEBEPERKING

Het debat over de aanloop naar de oorlog heeft het Witte Huis gedwongen tot schadebeperking.

Trump beantwoordde dinsdag voor het eerst sinds het begin van de Amerikaans-Israëlische luchtoorlog drie dagen eerder vragen van verslaggevers in het openbaar. Eerder sprak hij over de aanvallen in twee video's, een-op-een-interviews met geselecteerde journalisten en korte opmerkingen op maandag in het Witte Huis.

De president zei dat hij geloofde dat Iran op het punt stond aanvallen uit te voeren, zonder bewijs te leveren ter ondersteuning van zijn visie, na Amerikaanse onderhandelingen met Iran afgelopen donderdag in Genève. Iran had die gesprekken als positief omschreven, met meer overleg in het vooruitzicht.

"Het was iets dat moest gebeuren," aldus Trump, die voorafgaand aan het begin van de oorlog geen gedetailleerde casus tegen Iran presenteerde.

Rubio, dinsdag opnieuw bevraagd over zijn eerdere opmerking tijdens een bezoek aan Capitol Hill, zei tegen verslaggevers: "Het komt hierop neer: de president heeft bepaald dat we niet als eerste geraakt zouden worden. Zo simpel is het, jongens."

Twee hoge functionarissen uit de Trump-regering hielden dinsdag een telefonische persconferentie om verslaggevers te informeren over de gebeurtenissen die leidden tot de militaire operaties, met name de gesprekken in Genève met Iraanse functionarissen door de Amerikaanse gezanten Steve Witkoff en Jared Kushner, bemiddeld door Oman.

 De twee functionarissen verklaarden dat Witkoff en Kushner Iran herhaaldelijk onder druk hadden gezet om uraniumverrijking op te geven. In plaats daarvan presenteerde Iran een plan waarmee de Iraniërs uranium op hogere percentages konden verrijken in de Tehran Research Reactor in het noorden van Iran, aldus de functionarissen.

Volgens de functionarissen hadden de Amerikaanse gezanten het gevoel dat de Iraniërs zich bezighielden met vertragingstactieken.

"Ze waren niet bereid afstand te doen van de bouwstenen die ze nodig hadden om tot een (nucleaire) bom te komen," zei een van de functionarissen.

Iran ontkent dat het een kernwapen nastreeft.

 De gezanten rapporteerden aan Trump dat het mogelijk was geweest om een nucleair akkoord te bereiken dat vergelijkbaar was met het akkoord dat het team van voormalig president Barack Obama en wereldmachten in 2015 met Iran sloten, maar dat het maanden zou duren.

 Trump gaf de volgende dag opdracht tot Amerikaanse militaire actie, en de aanvallen begonnen op zaterdag.