Azië heeft vanaf 2015 zijn productie van schone elektriciteit opgevoerd en zijn aandeel fossiele brandstoffen sneller verlaagd dan Noord-Amerika en Europa, zo blijkt uit gegevens. Dit onderstreept de weerstand van Aziatische landen tegen een westerse push om particuliere financiering voor kolengestookte energie te smoren.

Men is het er algemeen over eens dat meer schone energie, zoals wind- en zonne-energie, essentieel is om de koolstofuitstoot te beperken en zo de klimaatverandering tegen te gaan. Op zaterdag beloofden 118 regeringen, onder leiding van de VS en de Europese Unie, op de VN-klimaattop om de wereldwijde capaciteit voor hernieuwbare energie tegen 2030 te verdrievoudigen.

China en India steunden de COP28 belofte echter niet, omdat deze gekoppeld was aan het terugdringen van het gebruik van fossiele brandstoffen, wat volgens hen essentieel is om op betrouwbare wijze te kunnen voldoen aan de snel stijgende vraag naar energie.

Een analyse van gegevens door Reuters bevestigde hun standpunt dat Azië, zelfs met steenkool, hogere financieringskosten en een zwakkere toegang tot fondsen, Europa en Noord-Amerika voorbijgestreefd is in het bestrijden van klimaatverandering door middel van belangrijke maatregelen sinds het klimaatakkoord van Parijs in 2015.

Azië heeft het aandeel schone energie, waaronder waterkracht en kernenergie, in de totale energieproductie tussen 2015 en 2022 met ongeveer 8 procentpunten opgevoerd tot 32%, zo bleek uit een overzicht van gegevens van energie-denktank Ember.

Ter vergelijking: in Europa steeg het aandeel van schone energie in de energiemix met meer dan 4 procentpunten tot 55%, terwijl het in Noord-Amerika met meer dan 6 procentpunten steeg tot 46%.

"Er kan geen enkele druk op India worden uitgeoefend om de uitstoot te verminderen," zei de Indiase minister van Energie en Hernieuwbare Energie R.K. Singh op 30 november.

Azië verlaagde het aandeel van fossiele brandstoffen in de energieopwekking met 8 procentpunten tot 68% in 2022 ten opzichte van 2015, waarbij meer gas en kolen werden gebruikt dan in Europa en Noord-Amerika.

In dezelfde periode daalde de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen in Europa met 4 procentpunten en in Noord-Amerika met 6 procentpunten.

"De gegevens laten zien dat het Westen niet snel genoeg is met het opschalen van hernieuwbare energie en opslag," zei Hogeveen Rutter, die namens de International Solar Alliance (ISA) samenwerkt met particuliere bedrijven.

Rutter zei dat vertragingen in goedkeuringen voor hernieuwbare energie, opslagprojecten en netkoppelingen in Europa en de VS de groei van het gebruik van schone energie in het Westen hebben belemmerd.

AZIATISCHE EMISSIES STIJGEN

Het is waar dat het snelgroeiende Azië, waar de helft van de wereldbevolking woont, verantwoordelijk is voor drie vijfde van de wereldwijde uitstoot door energieopwekking, inclusief de uitstoot van sectoren die goederen en diensten naar het westen exporteren.

En India en China blijven nieuwe kolencentrales bouwen om aan de snel groeiende vraag naar elektriciteit te voldoen.

Dat betekent dat de emissies van elektriciteitsopwekking in Azië zullen blijven stijgen, nadat ze sinds het akkoord van Parijs jaarlijks met bijna 4% zijn gestegen doordat de vraag naar elektriciteit is toegenomen, terwijl de emissies in Europa en Noord-Amerika zijn gedaald, zo bleek uit de gegevens van Ember.

De Aziatische regeringen hebben echter aangevoerd dat de rijkste landen ter wereld de armere landen moeten helpen om de uitstoot te verminderen, waarbij ze wijzen op de hogere uitstoot per hoofd van de bevolking in de rijke landen en hun onverminderde gebruik van fossiele brandstoffen in de afgelopen eeuw.

Dit jaar toonden westerse landen zich niet bereid om vervuilende centrales in Indonesië - 's werelds op zeven na grootste kolengestookte energieproducent - vervroegd buiten bedrijf te stellen, ondanks toezeggingen om het land te helpen koolstofarm te worden.

"Aziatische landen met toegang tot financiering zijn veel sneller in actie gekomen, terwijl andere delen van Azië meer concessies nodig hebben om hun achterstand in te halen. Dit illustreert de noodzaak voor het Westen om te helpen met concessionele financiering voor opslag om van steenkool af te stappen," zei Rutter van ISA.

Financieringstekorten en hoge tarieven voor hernieuwbare energie hebben de overstap van Indonesië weg van steenkool belemmerd, terwijl toegang tot fondsen een snelle uitbreiding van groene energie in China mogelijk heeft gemaakt, zeggen analisten.

In een maandag gepubliceerd rapport wordt geschat dat ontwikkelingslanden $2,4 biljoen per jaar aan investeringen nodig zullen hebben om de uitstoot te beperken.

HET WESTEN WENDT ZICH TOT GAS

Sommige westerse landen willen de financiering van steenkool inperken en noemen steenkool de "grootste bedreiging" voor de klimaatdoelstellingen. Ondanks de uitdagingen heeft Azië, samen met Europa en Noord-Amerika, het aandeel van steenkool in het elektriciteitsverbruik verminderd, zij het in een trager tempo.

Zowel Europa als Noord-Amerika verhogen echter het gebruik van aardgas - vaak omschreven als een overgangsbrandstof - om een deel van de daling in kolengestookte elektriciteitsopwekking te compenseren, terwijl gas in Azië een kleiner aandeel in de elektriciteitsopwekking heeft.

Het aandeel van gas is ten opzichte van 2015 met 3 procentpunten gestegen tot 26% van de Europese elektriciteitsproductie in 2022, terwijl Noord-Amerika het aandeel van gasgestookte elektriciteit met 6 procentpunten heeft verhoogd tot 36%, ondanks de lauwe groei van de vraag naar elektriciteit.

Besnoeiingen in kernenergie hebben de strijd van Europa en Noord-Amerika om de uitstoot te verminderen vertraagd, hoewel het aandeel van kernenergie in hun elektriciteitsmix ruim boven dat van Azië blijft.

"De vooruitgang die het Westen heeft geboekt, is het verminderen van het gebruik van vuile steenkool en het gebruik van relatief minder vervuilend gas," zei Ghee Peh, een analist bij het Institute for Energy Economics and Financial Analysis.

India, de op één na grootste steenkoolgebruiker ter wereld, heeft gepleit voor de geleidelijke vermindering van alle fossiele brandstoffen in plaats van steenkool apart te nemen, en is van plan om zich te verzetten tegen het plan om particuliere financiering voor steenkool te verbieden. India wil dat rijke landen meer investeren in energieopslag ter ondersteuning van hernieuwbare energiebronnen.

"We kunnen fossiele brandstoffen niet uitfaseren totdat we kernenergie hebben of totdat opslag levensvatbaar wordt," zei Singh.