De Amerikaanse inlichtingendiensten schetsen een somber beeld van de economische en politieke situatie in Cuba, maar hun analyses bieden geen duidelijk bewijs ter ondersteuning van president Donald Trumps voorspelling dat de militaire actie van afgelopen weekend in het nabijgelegen Venezuela het eiland "klaar om te vallen" zou maken, aldus drie personen die bekend zijn met de vertrouwelijke rapporten.

Volgens de CIA staan belangrijke sectoren van de Cubaanse economie, zoals landbouw en toerisme, zwaar onder druk door frequente stroomstoringen, handelsbeperkingen en andere problemen. Het mogelijke verlies van olie-importen en andere steun uit Venezuela, al decennialang een belangrijke bondgenoot, zou het regeren moeilijker kunnen maken voor het bestuur dat Cuba leidt sinds Fidel Castro in 1959 de revolutie aanvoerde.

Maar de meest recente CIA-analyses waren niet eenduidig over de vraag of de verslechterende economie de regering daadwerkelijk zou destabiliseren, aldus de ingewijden die anoniem spraken vanwege de gevoeligheid van de informatie.

CUBA 'KLAAR OM TE VALLEN': TRUMP

Deze analyses zijn opmerkelijk omdat Trump en andere Amerikaanse functionarissen hebben gesuggereerd dat het afsluiten van de Venezolaanse olieleveringen aan het eiland na de operatie in Caracas de regering in Havana zou kunnen doen vallen, een langgekoesterde wens van minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio en enkele andere hooggeplaatste leden van de regering-Trump.

"Cuba lijkt klaar om te vallen," zei Trump zondag tegen verslaggevers aan boord van Air Force One. "Ik weet niet of ze het gaan volhouden, maar Cuba heeft nu geen inkomsten meer. Al hun inkomsten kwamen uit Venezuela, uit de Venezolaanse olie."

Het Witte Huis, de CIA en het Cubaanse Ministerie van Buitenlandse Zaken reageerden niet op verzoeken om commentaar. Reuters kon niet vaststellen of de CIA een bijgewerkte analyse heeft gemaakt sinds Amerikaanse troepen vorige zaterdag de Venezolaanse president Nicolas Maduro arresteerden.

Venezuela is de belangrijkste olieleverancier van Cuba. Sinds de gevangenneming van Maduro heeft de VS met succes interim-president Delcy Rodriguez van Venezuela ertoe gebracht vrijwel alle Venezolaanse olie naar de VS te sturen.

Gezien de sombere analyses van de Cubaanse energiesituatie, zelfs toen er nog Venezolaanse olie naar het eiland stroomde, zullen de gevolgen van de veranderde olieroutes uit Caracas voor de Cubaanse economie ernstig zijn, zeggen onafhankelijke analisten.

GENOEG PIJN VOOR EEN REVOLUTIE?

De communistische economie van Cuba presteert al tientallen jaren slecht door starre staatsplanning en een Amerikaans embargo.

Maar een samenloop van factoren in de afgelopen jaren - waaronder de verslechterende economie van Venezuela en een terugval in het toerisme na de COVID-19-pandemie - heeft de pijn voor Cuba vergroot.

Degenen die bekend zijn met de inlichtingen en met Reuters spraken, zeiden dat de CIA de Cubaanse economie in zeer slechte termen had beschreven, al verschilden hun omschrijvingen in ernst. Een functionaris zei dat de situatie in de analyses niet zo slecht werd omschreven als tijdens de "Speciale Periode" van de jaren 90, een tijd van langdurige economische malaise na het wegvallen van de steun van de Sovjet-Unie eind jaren 80 en begin jaren 90.

Eén van de functionarissen zei echter dat de stroomstoringen buiten Havana gemiddeld 20 uur per dag duurden, iets wat eerder niet was voorgekomen.

Of economische ontberingen daadwerkelijk tot een regeringswisseling leiden is onduidelijk - een realiteit die in de CIA-analyses wordt erkend.

UITTOCHT VAN JONGERE GENERATIES

Twee Amerikaanse functionarissen zeiden dat de Amerikaanse overheid heeft vastgesteld dat er de afgelopen jaren sprake is van een demografische ineenstorting op het eiland, met grote aantallen mensen onder de 50 die uit Cuba zijn vertrokken. Dat zou de druk voor politieke hervormingen kunnen afzwakken, die in andere landen vaak wordt aangedreven door jongeren. 

Volgens de Cubaanse volkstelling bedroeg de bevolking in 2023 meer dan 10 miljoen, maar een van de functionarissen zei dat dit aantal nu waarschijnlijk onder de 9 miljoen ligt.

Richard Feinberg, emeritus hoogleraar aan de Universiteit van Californië in San Diego die decennialang hoge functies bekleedde op het gebied van nationale veiligheid in de VS, zei dat de economische omstandigheden in Cuba "zeker zeer slecht" waren. 

Hij merkte op dat de Cubaanse president, Miguel Díaz-Canel, die in 2021 aantrad, niet de brede legitimiteit geniet die voormalig leider Fidel Castro wel had.

"Als een bevolking echt honger heeft, draait je dag alleen nog maar om overleven. Je denkt niet aan politiek, je denkt alleen aan het eten op tafel krijgen voor je familie," aldus Feinberg.

"Aan de andere kant kunnen mensen zo wanhopig worden dat ze hun angst verliezen en de straat op gaan."